🎉 جشنوارهٔ پاییزه تا ۴۰٪ تخفیف روی همهٔ دمنوش‌ها   همین حالا بخرید
خواص مواد غذایی

در مورد آبغوره چه می‌دانیم؟

در طب سنتی ایرانی، غوره (حصرم) طبع سرد و خشک دارد؛ این را منابع ثانویه فارسی یکسان گزارش می‌کنند [۱۵]، و متن اصلی مدخل حصرم در مخزن‌الادویه عقیلی خراسانی [۱۴] در این پژوهش مستقیم دیده نشد: [تکمیل شود با بررسی متن کتاب].

bk_admin۸ دقیقه مطالعه
دو بطری ابغوره درون یک سبد پر از غوره تازه و ترش.

مقاله منبع – آبغوره طبیعی

Oct 24, 2026 · @mahdi

فهرست مطالب ۸
  1. ۱معرفی و تاریخچه
  2. ۲روش تولید
  3. ۳ترکیبات و ارزش غذایی
  4. ۴فواید و سطح شواهد
  5. ۵طب سنتی و اسلامی
  6. ۶هشدارها
  7. ۷مصرف، نگهداری و تشخیص کیفیت
  8. ۸پرسش‌های واقعی مشتری

معرفی و تاریخچه

آبغوره آب فشرده انگور نارس (غوره) است؛ چاشنی ترش و پرکاربرد سفره ایرانی که پیش از رسیدن انگور، حدود ۴۵ روز پس از گل‌دهی، برداشت می‌شود. در عربی به غوره «حصرم» می‌گویند و در انگلیسی به آبغوره verjuice (به ترکی koruk و در اسپانیایی agraz).

  • کاربرد رایج در ایران: سالاد، طعم‌دادن به خورش و غذا، و نوشیدن مقدار کم آن؛ مطالعه دانشگاه شیراز هم همین الگوی مصرف خانواده‌های ایرانی را گزارش کرده است [۱].
  • پیشینه: آبغوره در متون طب سنتی ایران زیر نام حصرم آمده و باور قدیمی به اثر آن بر چربی خون، انگیزه چند پژوهش دانشگاهی در ایران بوده است [۲][۴].
  • جایگاه جهانی: در ترکیه، لبنان و اروپا هم به‌عنوان جایگزین لیمو و سرکه در آشپزی به کار می‌رود [۵][۷].

محصول این بسته: آبغوره طبیعی، بطری پلاستیکی ۱ لیتری، با برچسب «فرآوری به روش سنتی، بدون مواد افزودنی» و «مخصوص سالاد، غذا و نوشیدنی». برند تولیدکننده، منطقه تولید، شماره پروانه و وضعیت نمک و حرارت روی برچسب دیده نمی‌شود: [تکمیل شود].

روش تولید

آبغوره خوب از غوره‌ای به دست می‌آید که زود و پیش از شیرین شدن چیده شود؛ با رسیدن انگور، اسید و ترکیبات فنولی کم می‌شود [۵]. اسیدیته غوره حدود ده برابر انگور رسیده است [۵].

  1. چیدن و جداکردن: غوره سبز، نارس و ترش چیده و از ساقه جدا می‌شود؛ ارقام بی‌دانه و عسگری در ایران رایج‌اند.
  2. شستن و فشردن: در روش سنتی با دست یا دستگاه‌های ساده آب‌گیری می‌شود.
  3. صاف‌کردن و ته‌نشینی: آبغوره چند روز می‌ماند تا ذرات ته‌نشین شوند و صاف شود.
  4. بسته‌بندی: در بطری شیشه‌ای یا پلاستیکی؛ برخی تولیدکنندگان نمک می‌زنند یا حرارت می‌دهند تا ماندگاری بیشتر شود.

سنتی در برابر صنعتی: پژوهش ترکیه‌ای نشان داد آبغوره طبیعیِ صاف‌نشده و حرارت‌ندیده طعم بهتری دارد ولی کدر است و عمر کوتاه‌تری دارد؛ حرارت ۸۵ درجه به مدت ۱۵ دقیقه ماندگاری در دمای اتاق را بالا برد [۸]. در همان پژوهش، فرآوری و صاف‌کردن مقدار ترکیبات فنولی را تقریباً به یک‌سوم رساند (از حدود ۶۲۶–۷۵۴ به ۲۲۷–۲۷۰ میلی‌گرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر) [۸].

برای این محصول: نمک‌دار یا بی‌نمک بودن و حرارت‌دیدن یا نه، روی برچسب نیامده: [تکمیل شود]. این دو، پرجستجوترین ویژگی‌های آبغوره در بازار ایران‌اند.

ترکیبات و ارزش غذایی

آبغوره تک‌جزئی است: فقط آب غوره. ویژگی اصلی آن اسیدیته بالا و قند کم است؛ ترکیب دقیق به رقم انگور، زمان چیدن و فرآوری بستگی دارد [۷][۹].

شاخصمقدار گزارش‌شدهمنبع
pH (میزان اسیدی بودن)۲٫۴ تا ۲٫۹[۹][۱۰]
اسیدیته کل۱۷ تا ۴۰ گرم در لیتر[۱۰]
قند کلحدود ۶٫۷ گرم در لیتر (میانگین ۱۰ نمونه)[۹]
مواد جامد محلول۳٫۸ تا ۹٫۹ درجه بریکس[۱۰]
ترکیبات فنولی کلحدود ۴۷۰ تا ۶۸۰ میلی‌گرم در لیتر[۷][۹]
اسیدهای اصلیتارتاریک و مالیک[۵][۷]
ویتامین Cوجود دارد؛ مقدار در منابع دیده‌شده ذکر نشد[۵][۶]
  • مقیاس ملموس: یک قاشق غذاخوری (۱۵ میلی‌لیتر) آبغوره با قند ۶٫۷ گرم در لیتر، حدود ۰٫۱ گرم قند دارد؛ یعنی کالری آن ناچیز است (محاسبه از داده [۹]).
  • ترکیبات فنولی (آنتی‌اکسیدان‌های گیاهی): کاتچین، کافئیک اسید، گالیک اسید و کوئرستین در غوره گزارش شده‌اند [۵].
  • مواد معدنی: در پژوهش ترکیه‌ای مواد معدنی آبغوره اندازه‌گیری شد [۵]؛ عدد مشخص برای پتاسیم یا کلسیم در این بسته استناد نشده.

درباره ادعای برچسب «سرشار از ویتامین C»: منابع، آبغوره را منبع ویتامین C می‌دانند [۵][۶]، اما عددی برای مقایسه با لیمو یا نیاز روزانه پیدا نشد. ویتامین C با حرارت و ماندن کاهش می‌یابد؛ در مطالعه ایرانی، کنسانتره آبغوره طی ۶ ماه نگهداری اسیدیته و فنول کمتری پیدا کرد [۶]. پیشنهاد: در متن فروش «دارای ویتامین C» بنویسیم، نه «سرشار»، مگر آزمایش محصول عدد بدهد.

فواید و سطح شواهد

شواهد انسانی درباره آبغوره کم است: یک مطالعه بدون گروه شاهد روی ۴۲ نفر، و چند مطالعه حیوانی با نتایج متفاوت. بنابراین ادعای «کنترل قند خون» و «کاهش چربی خون» روی برچسب، برای انسان اثبات‌شده نیست.

موضوعیافته پژوهشسطح اطمینان
چربی خون در انسان۴۲ داوطلب با چربی خون نامتعادل، ۱۲۰ نوبت آبغوره: افزایش معنادار HDL (کلسترول خوب)، بدون بهبود سایر شاخص‌ها؛ بدون گروه شاهد [۱]کم
چربی خون در حیوانخرگوش با رژیم پرچرب: یک مطالعه اثر پیشگیری یا درمانی ندید [۲]؛ مطالعه دیگر افزایش HDL و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی و کاهش ضایعات رگ را دید [۴]متناقض، فقط حیوانی
اکسیداسیون LDLمصرف همراه غذای پرچرب در خرگوش، LDL اکسیدشده و نشانگر آسیب اکسیداتیو را کم کرد [۳]کم، فقط حیوانی
قند خوندر خرگوش، قند خون پس از غذا [۳] و پس از ۲ ماه [۴] کمتر شد؛ مطالعه انسانی پیدا نشدکم، فقط حیوانی
التهابنشانگر التهابی CRP در خرگوش تغییری نکرد [۳]؛ مرور ۲۰۱۹ آن را زمینه پژوهش می‌داند [۱۱]ناکافی
فشار خون و قلبمرور ۲۰۱۹: اثر احتمالی بر فشار خون و عملکرد رگ، ولی دوز مؤثر برای انسان نامعلوم است و گاهی LDL بالا رفته [۱۱]ناکافی
آنتی‌اکسیدان‌هاآبغوره ترکیبات فنولی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی قابل اندازه‌گیری دارد [۵][۹]بالا (ترکیب)، نه اثر بالینی

نقش در آشپزی سالم: آبغوره با قند ناچیز، طعم ترش و تازه می‌دهد و می‌تواند جای بخشی از نمک یا سس‌های چرب را در سالاد بگیرد. این کاربرد واقعی و مطمئن محصول است.

نقش در بیماری‌ها: آبغوره داروی دیابت یا چربی خون نیست. بیماران باید درمان پزشک را ادامه دهند و آبغوره را فقط به‌عنوان چاشنی در برنامه غذایی ببینند.

طب سنتی و اسلامی

در طب سنتی ایرانی، غوره (حصرم) طبع سرد و خشک دارد؛ این را منابع ثانویه فارسی یکسان گزارش می‌کنند [۱۵]، و متن اصلی مدخل حصرم در مخزن‌الادویه عقیلی خراسانی [۱۴] در این پژوهش مستقیم دیده نشد: [تکمیل شود با بررسی متن کتاب].

کاربردهایی که در منابع ثانویه به طب سنتی نسبت داده شده (نه یافته علمی):

  • فرونشاندن گرمی و صفرا: برای افراد گرم‌مزاج و در هوای گرم توصیه می‌شده.
  • رفع تشنگی: نوشیدن مقدار کم آن در تابستان.
  • مصلح‌ها: برای کاستن از سردی آن، همراهی با گلقند، انیسون یا انجیر ذکر شده.
  • پرهیزها: برای افراد سردمزاج، معده سرد و در فصل سرد کمتر توصیه می‌شده؛ ایجاد نفخ و دل‌پیچه در برخی مزاج‌ها هم ذکر شده.

طب اسلامی: روایت معتبر و قابل‌بررسی درباره آبغوره در این پژوهش پیدا نشد؛ بنابراین هیچ روایتی در متن فروش نمی‌آید.

هم‌خوانی با علم: باور سنتی به اثر آبغوره بر چربی خون، انگیزه پژوهش‌های ایرانی بوده، اما نتایج آن‌ها یکدست نیست [۱][۲][۴].

هشدارها

مهم‌ترین نکته ایمنی آبغوره، اسیدی بودن شدید آن است: pH حدود ۲٫۴ تا ۲٫۹، یعنی هم‌رده با آبلیمو [۹][۱۰][۵].

  • مینای دندان: نوشیدنی‌های با pH زیر ۴ می‌توانند مینای دندان را بسایند؛ دندان شیری کودکان حساس‌تر است [۱۲]. آبغوره را رقیق کنید، با غذا بخورید و بعد دهان را با آب بشویید.
  • ریفلاکس و سوزش معده: غذاها و آب‌میوه‌های اسیدی در افراد مبتلا به ریفلاکس ممکن است سوزش را بیشتر کنند [۱۳]. این افراد با احتیاط و کم مصرف کنند.
  • ناشتا و مقدار زیاد: نوشیدن آبغوره غلیظ و ناشتا توصیه نمی‌شود؛ دوز مؤثر و بی‌خطر برای مصرف دارویی معلوم نیست [۱۱].
  • دیابت و داروهای چربی خون: آبغوره جایگزین دارو نیست؛ پیش از مصرف منظم و زیاد با پزشک مشورت شود.
  • بارداری و شیردهی: مصرف به‌عنوان چاشنی غذا در حد معمول رایج است؛ برای مصرف دارویی یا زیاد با پزشک مشورت شود. روی برچسب هشدار بارداری نیامده.
  • کودکان: به‌عنوان چاشنی غذا مشکلی گزارش نشده؛ نوشیدن خالص آن به دلیل اسیدیته برای دندان کودک مناسب نیست [۱۲].
  • آلرژی: آبغوره در فهرست ۱۴ آلرژن اصلی نیست. اگر تولیدکننده سولفیت (نگهدارنده) زده باشد، باید روی برچسب بیاید؛ برچسب «بدون افزودنی» است.
  • نمک: اگر آبغوره نمک‌دار باشد، برای افراد با فشار خون بالا اهمیت دارد: [تکمیل شود].

مصرف، نگهداری و تشخیص کیفیت

آبغوره بیشتر چاشنی است تا نوشیدنی؛ کاربرد اصلی آن در سالاد و غذاست [۱][۶].

روش‌های مصرف:

  • سالاد: شیرازی، کاهو، سالاد فصل و سس‌های ساده با روغن زیتون.
  • غذا: خورش قیمه و بادمجان، آش، دلمه، کوکو، کباب و ماهی؛ به‌جای آبلیمو یا لیموعمانی.
  • نوشیدنی: چند قاشق در یک لیوان آب خنک، با کمی نمک یا عسل؛ رقیق و همراه غذا.

نگهداری: برچسب این محصول: «در جای خشک و خنک و دور از نور خورشید نگهداری شود». آبغوره طبیعیِ حرارت‌ندیده عمر کوتاه‌تری دارد [۸]؛ پس از باز کردن، نگهداری در یخچال منطقی است (پیشنهاد، نه گفته برچسب). تاریخ تولید و انقضا: [تکمیل شود].

نشانه‌های کیفیت:

  • رنگ: زرد طلایی تا کهربایی شفاف؛ کمی ته‌نشین طبیعی است.
  • طعم: ترش تند و تازه، بدون بوی سرکه یا تخمیر.
  • برچسب: فهرست مواد کوتاه (فقط غوره)، نام تولیدکننده و مجوز.
  • نشانه خرابی: گاز، کف، بوی الکل یا سرکه، یا باد کردن بطری.

پرسش‌های واقعی مشتری

  • آبغوره با نمک بهتر است یا بی‌نمک؟ بی‌نمک برای کنترل نمک رژیم بهتر است؛ نمک بیشتر برای ماندگاری اضافه می‌شود. وضعیت این محصول: [تکمیل شود].
  • چرا آبغوره ته‌نشین دارد؟ ذرات طبیعی غوره است و در آبغوره صاف‌نشده و حرارت‌ندیده طبیعی است [۸].
  • آبغوره چربی خون را پایین می‌آورد؟ تنها مطالعه انسانی فقط افزایش HDL را دید و گروه شاهد نداشت [۱]؛ جایگزین دارو نیست.
  • برای دیابتی‌ها مناسب است؟ قند آن ناچیز است [۹] و به‌عنوان چاشنی مشکلی ندارد؛ اثر کاهش قند فقط در حیوان دیده شده [۳][۴].
  • روزی چقدر بخوریم؟ مقدار مشخصی در پژوهش‌ها تعیین نشده [۱۱]؛ در حد چاشنی غذا (چند قاشق) معقول است.
  • چرا بطری پلاستیکی؟ سبک‌تر و کم‌خطرتر در ارسال است؛ دور از نور و گرما بماند.
منابع ۱۵
  1. The Effects of Unripe Grape Juice on Lipid Profile Improvement (Cholesterol, 2012 – PMC)
  2. Effect of Unripe Grape Juice on Plasma Lipid Levels in Rabbits (Acta Medica Iranica, 2006)
  3. Effects of acute verjuice consumption with a high-cholesterol diet in rabbits (Med Sci Monit, 2010)
  4. اثرات مصرف آبغوره بر عوامل خطر آترواسکلروز در خرگوش (یافته، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، ۱۳۹۰)
  5. Characterization of Unripe Grapes and Antioxidant Phenolic Compounds (Frontiers, 2022)
  6. ویژگی‌های آبغوره تازه و تغییرات کنسانتره در نگهداری (علوم و صنایع غذایی ایران، ۱۳۹۴)
  7. Effect of Four Grape Varieties on Verjuice Properties (Lebanon – PMC)
  8. Chemical and Sensory Properties of Verjuice (J Food Process Preserv, 2009)
  9. Factors Affecting the Quality Attributes of Unripe Grape Products (J Food Biochem, 2015)
  10. Chemical and sensory analysis of verjuice (University of Padova)
  11. Potential Cardio-Protective Effects of Green Grape Juice: A Review (2019)
  12. Erosive potential of commercial beverages (PMC)
  13. GERD Diet: Foods That Help with Acid Reflux (Johns Hopkins Medicine)
  14. مخزن‌الادویه، عقیلی خراسانی (معرفی کتاب، ویکی‌فقه)
  15. غوره، انگور و مویز در طب سنتی (منبع ثانویه)